Forex kwa lugha ya kawaida
Forex ni soko la kubadilishana fedha za nchi mbalimbali. Neno lenyewe linatokana na "foreign exchange", yaani ubadilishanaji wa fedha za kigeni.
Fedha hizi huwekwa kwenye jozi, mbili mbili. Unapofungua trade, unachukua msimamo kwamba fedha moja itasogea dhidi ya nyingine. Kwa mfano kwenye jozi ya dola na euro, msimamo wako ni kwamba moja itapanda au kushuka ikilinganishwa na nyingine.
Trade yako si utabiri wa uhakika, ni maoni yako kuhusu mwelekeo wa bei. Soko linaweza kwenda upande wowote, na hilo ndilo chanzo cha hatari yake.
Maneno manne utakayokutana nayo kila siku
Soko hili ni la dunia nzima, na linafunguliwa saa 24 kwa siku wakati wa wiki ya kazi. Linapofungwa Ulaya linafunguliwa Asia, hivyo trading inaendelea. Wikendi soko halisi la forex limefungwa.
Jambo moja ambalo watu wengi hawalielewi mwanzoni: hununui fedha yenyewe. Hakuna dola zinazoingia mkononi mwako wala kwenye akaunti yako ya benki. Unachofanya ni trading ya mwendo wa bei kupitia broker, na faida au hasara yako inatokana na mwelekeo wa bei.
Leverage kwa undani, kwa sababu utakutana nayo mapema
Broker anaweza kukuruhusu kudhibiti nafasi ya dola elfu moja ukiwa na dola kumi tu. Inasikika kama msaada, na ndivyo inavyotangazwa. Lakini elewa kanuni yake kamili: leverage huongeza faida na hasara kwa pande zote mbili. Nafasi kubwa ikienda kinyume chako, pesa yako ndogo inaweza kuisha kwa kasi ile ile ambayo ingeongezeka.
Kwa trader anayeanza, leverage inaweza kuwa sababu kubwa ya akaunti kuisha mapema. Si kwamba soko lilikuwa kali sana, ni kwamba nafasi ilikuwa kubwa kuliko mfuko.
Neno moja la tahadhari: baadhi ya platform zinauza synthetic indices, ambazo si masoko halisi ya fedha bali ni bei zinazozalishwa na mfumo wa kompyuta wa broker mwenyewe - tumezieleza kwa undani kwenye ukurasa wa Deriv. Ukishaelewa mambo haya manne, umeshika msingi. Kila kitu kingine kinajengwa juu yake.
Vitu vitano kabla ya hatua ya kwanza
Mahitaji ya kuanza forex ni machache kuliko unavyodhani, lakini kila kimoja kina uzito wake. Vinne vya kwanza ni vya vitendo, cha tano ndicho kinachoamua zaidi.
-
Simu janja yenye intaneti ya uhakika
Trading yote inafanyika kwenye platform, na muunganisho unaokatika wakati trade iko wazi unaweza kuwa hatari ya moja kwa moja kwa pesa yako. Huna haja ya simu ya bei kubwa, unahitaji intaneti isiyokusaliti.
-
Kitambulisho halali
Broker mwenye leseni atakuhitaji ujithibitishe kabla ya kutoa pesa zako, mchakato unaoitwa KYC. Tutaueleza kwa undani hapa chini, ila kwa sasa jua kwamba bila kitambulisho halali huwezi kukamilisha usajili.
-
Pesa unayoweza kuipoteza yote
Pesa ya kodi, chakula, ada za shule, au mkopo kutoka kwa mtu yeyote haiingii kwenye trading kamwe. Kama kupotea kwa pesa hiyo kutayumbisha maisha yako, si pesa ya trading.
Hii si nasaha ya adabu, ni ulinzi wako wa msingi. Trader anayefanya trading kwa pesa ya lazima anafanya maamuzi kwa hofu, na hofu ni mshauri mbaya sokoni.
-
Muda wa kujifunza kabla ya kuhatarisha chochote
Wiki za kwanza zinapaswa kuwa za demo account na mafunzo, si za pesa halisi. Muda huu si kikwazo cha kuanza, ndio kuanza kwenyewe.
-
Matarajio ya kweli
Trading ni ujuzi, na ujuzi unajengwa kwa miezi, si kwa siku. Hakuna mtu anayekuwa thabiti ndani ya wiki moja.
Mtu yeyote anayekwambia utaweza haraka, kwamba kuna njia ya mkato, au kwamba kozi yake inakufanya uwe tayari ndani ya siku tatu, huyo anauza kitu. Matarajio ya kweli hayavutii kwenye matangazo, lakini ndiyo yanayokufikisha mbali.
Ukiwa na vitano hivi mkononi, uko tayari kuanza safari. Bila cha tano, vinne vya kwanza havitakusaidia.
Unapofungua akaunti, anza na KYC
Usajili wenyewe ni wa dakika chache: jina, barua pepe, namba ya simu. Sehemu inayowachanganya watu ni inayofuata, yaani uthibitisho wa utambulisho unaoitwa KYC.
Broker mwenye leseni atakuhitaji ujithibitishe kabla ya kukuruhusu kutoa pesa. Usikasirike na hatua hii. Broker asiyekuuliza chochote si rahisi kukufaa, ni ishara ya hatari, kwa sababu mfumo usiouliza maswali kwako haumwulizi maswali tapeli pia.
Kadi ya NIDA ni miongoni mwa hati kuu za utambulisho hapa nchini, na broker wengi wanaweza kuitumia kwa uthibitisho wa utambulisho. Kama huna NIDA, pasipoti au leseni ya udereva zinaweza kutumika, ingawa mchakato unaweza kuwa tofauti kulingana na broker. Orodha kamili ya kila broker inaonekana ndani ya akaunti yako wakati wa usajili.
Kanuni tatu zitakazokuepusha na matatizo makubwa
01
Kamilisha KYC kabla ya kuweka hata shilingi moja
Kuahirisha uthibitisho kunaweza kusababisha withdraw kukwama baadaye. Watu wanaweka deposit, wanaanza trading, halafu siku ya kutoa pesa ndipo wanaanza kutafuta vitambulisho, na hapo mchakato unakuwa mgumu wakati ambao tayari wanataka kutoa pesa.
02
Piga picha za nyaraka zako kwa ubora
Tumia mwanga wa kutosha, hakikisha kila kona ya kitambulisho inaonekana, na maandishi yanasomeka bila ukungu. Picha mbovu zinaweza kusababisha uthibitisho kukataliwa na kulazimika kurudiwa mara nyingi.
03
Tumia taarifa zako halisi
Kamwe usitumie akaunti ya mtu mwingine. Jina lililo kwenye njia yako ya malipo lazima lifanane na jina lililo kwenye akaunti yako ya trading, la sivyo withdraw zinaweza kukataliwa.
Akaunti ya kuazima jina la ndugu au rafiki inaonekana njia rahisi mwanzoni. Siku ya kutoa pesa, inakuwa ukuta. Pesa zako zinakaa kwenye akaunti isiyo yako, na huna madai rasmi juu yake.
Kuhusu kuchagua broker wa kufungua naye akaunti, vigezo vya msingi ni viwili: leseni unayoweza kuihakiki mwenyewe kwenye rejista ya regulator, na njia za malipo zinazofanya kazi Tanzania. Ulinganisho kamili wa broker, pamoja na leseni zao, upo hapa. Ukishakamilisha KYC na akaunti yako ikathibitishwa, hatua ya kwanza ya usalama imepita.
Demo account: uwanja wako wa mazoezi
Demo account ni akaunti yenye pesa za mazoezi inayokuwezesha kufanya trading bila kutumia pesa halisi. Bei zinaweza kufanana na zile za soko, na platform ni ile ile utakayotumia baadaye, lakini pesa si za kweli. Ukipoteza kwenye demo, hujapoteza chochote isipokuwa somo.
Mazoezi matano ya kufanya
Wengi wanaifungua demo na kuanza kubofya bila mpango. Badala yake, itumie kama darasa lenye mtaala.
Tafuta jozi za fedha na instrument mbalimbali ndani ya platform mpaka usipotee.
Fungua order na uifunge mwenyewe, mara nyingi, mpaka mchakato uwe wa kawaida kwako.
Weka stop loss kwenye kila trade unayofungua, bila ubaguzi, ili iwe tabia tangu sasa.
Angalia spread inavyobadilika nyakati tofauti za siku, uone kwamba gharama ya kuingia si ile ile kila saa.
Kaa na trade inayopoteza mpaka uone jinsi inavyokusumbua, kwa sababu hisia hiyo ni sehemu ya trading hii.
Stop loss ni nini
Maelekezo unayompa broker ya kufunga trade yako kiotomatiki bei ikifika kiwango ulichochagua, ili kusaidia kudhibiti hasara. Kubonyeza vibaya kwenye pesa halisi ni kosa la gharama, na ndiyo maana mazoezi haya yanafanyika hapa kwanza.
Ukae demo muda gani
Wiki kadhaa, si siku kadhaa. Kipimo si idadi ya trades ulizoshinda, ni kama unafuata utaratibu wako kwa nidhamu bila kuruka hatua, wiki baada ya wiki.
Ukweli ambao demo haiwezi kukupa
Demo haiwezi kukufundisha jinsi utakavyojiendesha pesa ikiwa ni ya kweli. Hofu na tamaa hazionekani kwa kiwango kilekile kwenye pesa za mazoezi, na ndizo zinazoweza kuvuruga maamuzi ya watu wengi sokoni.
Kwa hiyo demo si kibali cha kuruka kwenye kiwango kikubwa. Hata baada ya wiki nzuri za mazoezi, deposit yako ya kwanza ya live inabaki ndogo kabisa, kwa sababu sehemu ya mtihani bado haijafanyika.
Demo inajenga ujuzi wa mikono. Pesa halisi ndiyo inayojaribu moyo, na hilo darasa la pili linaanza dogo.
Ukiwa tayari kwa pesa halisi
Deposit yako ya kwanza ya kweli ina kanuni moja: iwe ndogo. Tumia njia ya mobile money unayoitumia tayari kwenye maisha yako ya kila siku, kwa sababu unaifahamu na unaamini mchakato wake. Hatua za kila njia ya malipo, moja baada ya nyingine, zipo kwenye ukurasa wetu wa malipo.
Pesa ikishaingia, sasa unakutana na order. Order ni maelekezo unayompa broker ya kufungua au kufunga nafasi yako sokoni.
Kuna aina mbili za msingi za msimamo. Kununua kunamaanisha unatarajia bei itapanda, na kuuza kunamaanisha unatarajia bei itashuka. Hakuna upande ulio sahihi zaidi ya mwingine kwa asili yake, kwa sababu kila trade ni msimamo wako kuhusu mwelekeo, na soko halina deni la kukubaliana nawe.
Unapofungua order, utachagua ukubwa wa nafasi, unaopimwa kwa kipimo kinachoitwa lot. Lot kamili ni nafasi kubwa, na platform nyingi zinakupa vipande vidogo vyake.
Kwa trader anayeanza, ukubwa mdogo kabisa unaopatikana ndio chaguo la busara. Si kwa sababu ni salama kabisa - hakuna kilicho salama kabisa hapa - bali kwa sababu makosa yako ya mwanzo yatagharimu kidogo. Utafanya makosa, hilo halikwepeki, hivyo yafanye yakiwa madogo.
Hatua za trade moja, kwa mpangilio
Chagua jozi na uangalie spread yake kwa wakati huo.
Chagua ukubwa mdogo kabisa unaopatikana kwenye akaunti yako.
Weka stop loss kabla ya kufungua trade, si baada.
Fungua trade ya kununua au kuuza, kulingana na msimamo wako.
Funga trade mwenyewe kwa kitufe cha kufunga, au acha stop loss ifanye kazi yake.
Kwa nini stop loss inawekwa kabla?
Kwa sababu ukishakuwa ndani ya trade inayopoteza, akili yako inaweza kuanza kutafuta sababu za kusubiri kidogo zaidi. Stop loss iliyowekwa mapema ni uamuzi uliofanywa na wewe wa jana, aliyekuwa mtulivu, si wewe wa sasa anayeumia.
Nidhamu inayobeba yote ni ukubwa wa nafasi ikilinganishwa na akaunti yako: hatarisha sehemu ndogo sana tu ya akaunti yako kwenye trade yoyote moja, kiasi ambacho hasara yake haiathiri uwezo wako wa kuendelea.
Trade mbaya yenye nafasi ndogo ni somo. Trade mbaya yenye nafasi kubwa ni mwisho wa akaunti.
Na mwisho, acha stop loss iamue kutoka kwako, si matumaini. Matumaini si mpango, na sokoni yanagharimu pesa.
Wiki zako za kwanza zitakuwaje hasa
Wiki za kwanza za pesa halisi hazitafanana na matangazo uliyoyaona. Zitakuwa na trades zinazopoteza, na hilo ni jambo la kawaida kabisa, si ishara kwamba umeibiwa au kwamba soko limekupangia.
Hata traders wenye uzoefu wa miaka wana trades zinazopoteza kila wiki. Tofauti yao si kwamba hawakosei, ni kwamba hasara zao zimepangiwa mipaka na haziwavurugi.
Hatari kubwa kuliko zote ya kipindi hiki
Baada ya hasara, akili yako inaweza kukushawishi kuongeza ukubwa wa trade inayofuata ili urudishe kilichopotea haraka. Msukumo huu ni miongoni mwa njia za kawaida ambazo trader anayeanza anaweza kuimaliza akaunti yake.
Ukiona wazo la kurudisha hasara linakuja, simama siku hiyo. Kurudisha hasara si mkakati, ni mtego, na kila trade inayofunguliwa kwa hasira au haraka inaweza kufunguliwa vibaya.
Kuna zana moja ya bure inayokuzidi kozi za kulipia: daftari lako. Baada ya wiki chache, daftari hilo litakuonyesha ruwaza zako mwenyewe, mahali unapokosea mara kwa mara, na hilo ni somo ambalo hakuna mwalimu wa kulipia anayeweza kukupa.
Usisahau pia kuijaribu broker. Mapema kabisa, toa kiasi kidogo na uone kama kinafika kwenye njia yako ya malipo bila usumbufu. Fanya hivi kabla hujafikiria kuongeza chochote kwenye akaunti, kwa sababu broker anayekupa shida kwenye withdraw ndogo hastahili kuaminiwa kwa kiasi kikubwa.
Jambo ambalo wengi hawalifikirii mwanzoni: kodi
Faida za trading zinaweza kuwa na athari za kodi Tanzania, na wajibu wako wa kodi unategemea jinsi mapato hayo yanavyotambuliwa chini ya sheria za kodi.
Jambo ambalo watu wengi hukosea hapa ni kudhani kwamba akaunti ya broker wa nje haihusiki. Mahali broker alipo si jambo pekee linaloamua wajibu wako wa kodi; hali yako ya ukaazi wa kodi na aina ya kipato pia vinaweza kuwa muhimu.
Tunza kumbukumbu za miamala yako yote tangu siku ya kwanza, kwa sababu unaweza kuhitajika kuonyesha uthibitisho wa mapato na miamala yako. Viwango na wajibu halisi hutegemea hali yako binafsi ya kodi, hivyo ukiwa na faida kubwa, ni busara kuzungumza na mtaalamu wa kodi.
Kwa kila trade, andika
- 01
- Jozi uliyoifanyia trading na tarehe
- 02
- Ukubwa wa nafasi uliyochagua
- 03
- Sababu yako ya kuifungua wakati huo
- 04
- Mahali ulipoweka stop loss
- 05
- Matokeo na ulichojifunza
Wiki hizi za kwanza hazipimwi kwa pesa uliyotengeneza. Zinapimwa kwa nidhamu uliyoijenga, rekodi uliyoitunza, na akaunti iliyobaki hai ukiwa unajifunza.
Kila kosa na bei yake
Makosa haya yanajirudia kwa kila kizazi kipya cha traders. Yafahamu kabla hayajakufikia, kwa sababu kila moja lina njia yake ya kula pesa.
Utaona kwamba makosa haya yote yana umbo moja: haraka. Haraka ya kupata, haraka ya kurudisha, haraka ya kuruka hatua. Ulinzi wake pia una umbo moja, yaani taratibu.
Njia yako sasa iko wazi
Umeshapita njia nzima ya mwongozo huu. Hivi ndivyo inavyokaa kwa mpangilio.
Elewa unachofanyia biashara: jozi za fedha, pip, spread, na leverage inayokuza pande zote mbili.
Andaa pesa unayoweza kuipoteza yote, na kamilisha KYC kabla ya shilingi ya kwanza.
Kaa kwenye demo mpaka nidhamu yako ionekane kwenye rekodi za wiki kadhaa, si siku kadhaa.
Weka deposit ndogo kwa njia ya mobile money unayoifahamu.
Kila trade unayofungua iwe na stop loss kabla haijafunguliwa, bila ubaguzi.
Toa kiasi kidogo mapema, uone kama broker analipa, kabla hujaongeza chochote.
Maswali ya trader anayeanza
Naweza kuanza forex na shilingi ngapi?
Broker wengine wanapokea viwango vidogo sana, na viwango halisi vya kila mmoja vipo kwenye ulinganisho wetu. Lakini kiasi sahihi kwako hakiamuliwi na broker, kinaamuliwa na mfuko wako: ni pesa unayoweza kuipoteza yote bila maisha kuyumba. Anza kwenye demo kwanza, pesa halisi baadaye.
Jinsi ya kucheza forex ni ipi?
Neno la kwanza kulirekebisha ni hilo: forex si mchezo, ni biashara yenye hatari halisi, hivyo tunazungumzia trading. Njia yake ni ile uliyoiona kwenye ukurasa huu: elewa soko, jifunze kwenye demo account, anza na deposit ndogo, na weka stop loss kila mara.
Naweza kujifunza forex bila mwalimu?
Ndiyo. Demo account ya bure na mafunzo ya bure ya broker wako vinatosha kujenga msingi, ukisoma kwa mpangilio na kufanya mazoezi kwa nidhamu. Tahadhari moja kubwa: walimu wa kulipia wanaokuahidi faida ndio utapeli wa kawaida kuliko wote kwenye eneo hili. Anayekufundisha hahitaji kukuahidi matokeo.
Forex inachukua muda gani kujifunza?
Miezi ya mazoezi ya mfululizo, si siku. Ujuzi huu unajengwa taratibu kama ujuzi mwingine wowote wenye maana, na hata baada ya miezi bado utaendelea kujifunza. Mtu yeyote anayekuahidi umahiri wa haraka anauza kitu, na bidhaa yake ni papara yako.
Je, nitalipa kodi kwa faida ya forex Tanzania?
Ndiyo, faida za trading zinahesabika kama kipato kinachotozwa kodi na zinapaswa kutangazwa kwa TRA, hata zikitokana na broker wa nje. Kinachoamua ni mahali unapoishi, si mahali broker alipo. Tunza kumbukumbu tangu siku ya kwanza, na kwa faida kubwa, tafuta ushauri wa mtaalamu wa kodi.
Nifanye nini nikipoteza pesa zangu za kwanza?
Simama kwanza, na usiweke pesa nyingine ili kurudisha zilizopotea, kwa sababu huo ndio mtego mkubwa kuliko yote. Pitia daftari lako la trade uone kilichotokea. Na kama unahisi huwezi kusimama, zungumza na mtu unayemwamini na utafute msaada wa kweli. Akaunti inaweza kusubiri, wewe ndiye usiyeweza kusubiriwa.